Suudi Arabistan riyali ise ülkenin resmi parasıdır. 2017 yılının başında Türk lirası karşısında daha değerli konuma gelmiştir. Ayrıca Amerikan dolarına sabitlenmiş dövizlerdendir. Suudi riyal ismiyle de anılmaktadır ve ülkenin adı geçen ilk paralar 1935 yılından basılarak kullanılmaya başlanmıştır. Öncesinde ise bölgenin diğer krallık ve hilafetlerin isimlerine göre paralar kullanıldığı bilinmektedir.

Yüzde 90 petrole dayalı bir ekonomiye sahip olan Suudi Arabistan’ın para birimi riyaldir. Finans piyasalarında yüksek işlem hacimli minör dövizler arasında alır ve SAR kısaltması ile kullanılır. Resmi olmayan kısaltması SR iken alt birimi, halaladır. 1 riyal, 100 halalaya eşittir. Sembolü ise ﷼ şeklindedir. Merkez bankası, Suudi Arabistan Para Ajansı’dır (SAMA) ve dağıtımı ile kontrolünden sorumludur.

Şeriat ile yönetilen ülkede, ilginç yasaklar ve gelenekler söz konusudur. 2017 yılına kadar kadınların araba kullanması yasaktı. Üstelik ülkede bir sinema bulunmuyordu. Krallık tarafından atılan adımlarla modernleşme çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca modernleşme hemen her alanda yapılmaktadır. Örneğin; SAMA, Ripple ile ödeme gerçekleştiren ikinci merkez bankası olmuştur. Birinci ise İngiltere Merkez Bankası’dır.

Suudi Arabistan Para Ajansı adıyla da bilinen merkez bankası, 4 Ekim 1952 tarihinde kurulmuştur. Görevleri; ulusal para basmak, mevduat bankalarını denetlemek, döviz rezervlerini yönetmek, fiyat ve döviz kuru istikrarını teşvik etmektir. Aynı zamanda finansal sistemin büyümesini ve sağlamlığını sağlamakla da görevlidir. Merkezi Riyad’da bulunan merkez bankasına bağlı SAMA Foreign Holdings, 700 milyon dolar ile dünyanın en büyük üçüncü varlık fonudur.

Riyal, Suudi Arabistan’ın ortaya çıkmasından beri kullanılan bir birim olmuştur. Suudi Arabistan öncesinde Paradoks döneminde Akdeniz bölgesinin başlıca paralarından olduğu da bilinmektedir. Hatta Suudi riyal öncesinde Hicaz riyali kullanılmıştır. Kısaca riyalin önüne gelen isimler değişse bile hep var olan bir para olmuştur.

Suudi Arabistan’ın tarihinin, Hazreti Muhammed’in (SAV) peygamber olması ile başladığı kabul edilmiştir. Daha sonra ise Emeviler ve Abbasiler dönemleri ile devam etmektedir. Bu süreçte de hilafeti savunan bir devlet anlayışı ile yönetilmiştir. 1517 yılına gelindiğinde ise Kanuni Sultan Süleyman, Memlükler’in saltanatına son vermiş ve hilafet Osmanlı Devleti’ne geçmiştir. O sıralarda Osmanlı paraları ülkede kullanılmıştır. Kuruş ve lira isimlerine de bu nedenle rastlanmaktadır.

Birinci Dünya Savaşı’nın Osmanlı Devleti aleyhine sonuçlanmasıyla birlikte 1921 yılında Taif, Mekke, Medine, Cidde ve Hail şehirleri, İbni Suud yönetimine girmiştir. 1927 yılında ise İbni Suud yönetimi ile İngilizler arasında bir anlaşma yapılmıştır. Bu anlaşmaya göre; Necd ve Hicaz Krallığı, devlet olarak kabul edilmiştir. Bu dönemde de Hicaz riyali kullanılmaya başlanmıştır.

Hicaz riyali, Osmanlı 20 kuruşu temel alınarak 20 qirsh’e bölündü. Görüntü olarak da benzer olmalarına karşın, değer açısından birbirinden farklıydılar. Öyle ki; Osmanlı kuruşları 0,830 inceliğe sahipken, Hicaz qirshleri 0,917 incelikte üretildiler. Bu noktadan çıkılarak, ilk Suudi riyalleri, Hicaz riyalleri ile aynı özelliklere sahip olmuştur. Ama Osmanlı sikkeleri ile birlikte dolaşıma girmişlerdir.

Dolaşımdaki Osmanlı sikkeleri nedeniyle bir geçiş dönemi yaşanmıştır. Bu noktada 22 Osmanlı kuruşuna değinilmiştir. Sonuçta da qirshlere geçişte, 1 kuruş karşılığı 22 qirsh verilmiştir.

1932 yılında Necd ve Hicaz Krallığı’nın ismi, Suudi Arabistan Krallığı olarak değiştirilmiştir. Ülkenin adı geçen ilk paralar ise 1935 yılında basılarak kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca riyal gümüş içerikte üretilmiş ve Hint rupisi ile eşdeğer bir sikke haline gelmiştir. Qirsh sistemi ise 1960 yılında terk edilmiş ve 1963 yılında halala tanıtılmıştır.

Yaygın olarak kullanılan Suudi Arabistan riyali banknot ve madeni paraları:

5 riyal
10 riyal
50 riyal
100 riyal
500 riyal
25 halala
50 halala
1 riyal
2 riyal

Suudi Arabistan Para Ajansı, 1953 yılında 10 riyal değerinde Hac banknotları basmaya başladı. 1954 yılında 1 riyal, 1956 yılında ise 5 riyal basıldı. Sadece Hac için basılan bu banknotlar, ülkede geniş çapta kabul görmüştür. Ayrıca büyük çaplı finansal işlemlerde yer almaya başladılar. Sonuçta da SAMA, 15 Haziran 1961 yılında 1, 5, 10, 50 ve 100 riyal olmak üzere banknot basmaya başladı. 1 Şubat 1965 yılında da Hac banknotları piyasadan geri çekildi.

500 riyal değerindeki banknotlar, 1983 yılında basıldılar. 1986 yılının Haziran ayında ise riyal, Amerikan dolarına sabitlenmiştir. Buna göre; 1 dolar 3,75 riyale eşitlenirken, 1 riyal 0,2666 dolara eşit kabul edilmiştir. 1 Ocak 2003 tarihinde ise bu oranlar resmen kabul edilmiştir.

Etiketler: , , , , , , , , ,

Yorumdan ayrıl

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir